Inge Kowalsky
EDYTA STEIN –
ŚWIĘTA NASZEGO CZASU:
FILOZOF, KARMELITANKA I MĘCZENNICA
SZCZEGÓLNY DZIEŃ POJEDNANIA
A. D. 1891
Jesienne dni we Wrocławiu są często ciepłe i słoneczne.
Takim jest też dzień 12 października 1891 r. Jest to Dzień Pojednania – jedno z
ważnych świąt żydowskich. O tym myśli niemłoda już matka, która trzyma w ramionach
swe najmłodsze dziecko: małą dziewczynkę. Kim kiedyś będzie dziecko urodzone w tak
wielkim dniu? Wydaje się jej, że będzie kimś nadzwyczajnym, że to dziecko odegra
jakąś doniosłą rolę. Czy to matczyna zarozumiałość? Raczej nie. Bardziej
przeczucie, którym natchnęła ją Opatrzność. Augusta Stein nie przeczuwa jednak tego,
że właśnie ta córka, Edyta – mimo okazywanej jej w tej żydowskiej rodzinie
miłości – przeszyje jej matczyne serce mieczem, uznając Boga w Jezusie Chrystusie...
UCZENNICA, STUDENTKA, FILOZOF:
ATEISTKA
Wrocław, stolica Śląska, centrum gospodarcze i
kulturalne, to miasto, w którym Edyta Stein, córka Zygfryda i Augusty Stein przeżywa
dziecięce lata. Kiedy umiera ojciec, matka nadal prowadzi skład drzewny, który staje
się poważaną firmą. Siódemka dzieci przyjmuje na siebie obowiązek wzajemnego
wychowania. W dniu swych 6 urodzin, 12 października 1897 r. Edyta rozpoczyna naukę w
szkole. W 1911 kończy gimnazjum. Doskonałe oceny dają jej nagrodę: zwolnienie z
egzaminów ustnych na maturze. 28 kwietnia 1911 zostaje studentką Uniwersytetu
Wrocławskiego. W 2 lata później udaje się do Göttingen, do profesora Husserla. W roku
1915 kończy studia u niego, zdając egzamin państwowy. W 1916 we Freiburgu – z
najwyższą oceną – uzyskuje stopień doktora. Młoda studentka, choć jest z
zamiłowania filozofem, dawno pożegnała się z wiarą ojców. O samej sobie mówi po
prostu i otwarcie: ateistka.
ŚWIATŁO W NIEPOWODZENIACH:
ZBAWIENNA LEKTURA
Rok 1920 spędza we Wrocławiu, jednak ani w rodzinnym
mieście, ani na żadnym innym uniwersytecie nie udaje się jej się habilitować.
Wówczas to zaprzyjaźnione małżeństwo filozofów, Teodor i Jadwiga Conrad-Martius,
zaprasza Edytę do swego domu do Bergzabern. Tu ma odpocząć i cieszyć się wolnością.
I właśnie tutaj wpada jej w ręce przypadkowo książka o życiu św. Teresy z Avila.
Edyta w ostatnim czasie zastanawiająca się nad sensem życia uświadamia sobie w jednej
chwili, że wreszcie znalazła prawdę! Tak Bóg ogarnął ją całą i już jej nie
opuści...
W Nowy Rok 1922 zostaje ochrzczona. W święto Objawienia
Pańskiego przyjmuje sakrament bierzmowania. Teraz musi jakoś przekazać matce decyzję o
przejściu na katolicyzm... Dla obydwu staje się to ogromne trudne. Mimo to Edyta
pozostaje w domu przez wiele miesięcy i troszczy się o matkę. Następnie przyjmuje
skromną posadę nauczycielki u Sióstr Dominikanek w Speyer.
NAUCZYCIELKA W SPEYER
«Panna doktor» – jak zwykło się ją nazywać –
codziennie uczestniczy we Mszy św., przystępuje do Komunii św. We wczesnych porannych
godzinach jest zawsze pierwsza w kaplicy. Patrzenie na jej zatopienie w modlitwie
zastępuje wysłuchanie kazania. Uznawana jest za najlepszą, najbardziej sprawiedliwą i
najmądrzejszą nauczycielkę. Ubiera się skromnie, je niewiele, stroni od potraw
mięsnych.
JEJ TĘSKNOTA: KARMEL
Urlopy spędza zawsze w Beuron. Generał Zakonu, o. Walzer
zostaje jej ojcem duchownym. Kiedy jednak mówi mu o swym pragnieniu wstąpienia do
Karmelu – odradza jej to. Namawia ją w zamian za to do zrezygnowania ze skromnej
posady. Edyta – znana ze swej mądrości – często jest zapraszana do wygłaszania
wykładów, których tematem są problemy pedagogiczne, religijne, filozoficzne.
Odżywają w niej więc plany habilitacyjne. Nie udaje się ich jednak urzeczywistnić.
Zostaje docentem niemieckiego Instytutu Pedagogiki naukowej w Münster. Praca jej trwa
tylko 1 rok. Zostaje przerwana w 1933 po nastaniu narodowego socjalizmu.
SPEŁNIENIE PRAGNIENIA JEJ
SERCA
Pomiędzy zmianą jej wyznania a wstąpieniem do klasztoru
mija 12 lat. Wreszcie Karmel w Köln przyjmuje ją 14 października 1933 r., choć nie
odbywa się to bez stawiania przeszkód. Ma przecież 42 lata i przyzwyczajona jest
głównie do działalności naukowej! W klasztorze jej życie jest zupełnie inne. Siostry
nic nie wiedzą o jej akademickiej drodze i karierze. Dostrzegają za to jej
niezdarność, ale również wysiłki sprostania zadaniom tej nowej dla niej sytuacji oraz
obowiązkom reguły. To dla niej prawdziwa szkoła pokory.
SIOSTRA TERESA BENEDYKTA OD
KRZYŻA
W kwietniu 1934 roku w czasie obłuczyn przyjmuje imię:
Teresa Benedykta od Krzyża. Po pewnym czasie zostaje zwolniona z wypełniania innych
obowiązków, a otrzymuje zezwolenie na oddanie się studiom naukowym. Mija czas. S.
Teresa Benedykta składa śluby czasowe, potem wieczyste. Tymczasem poza murami klasztoru
widać coraz wyraźniejsze oznaki nadciągającej burzy. Choć żyje w samotności,
przeczuwa zbliżający się krzyż. Jej ostatnią wielką radością, jest przejście na
katolicyzm jej siostry – Róży. Po śmierci matki znajduje ona schronienie w klasztorze
i zajęcie na klasztornej furcie.
POCZĄTEK CIERPIENIA I OSTATNI
KRZYŻ
Tak zwana kryształowa noc, połączona z podpalaniem
synagog, ich plądrowaniem i ekscesami faszystów, skłaniają s. Teresę Benedyktę do
przedstawienia przełożonej prośby o zezwolenie na opuszczenie Niemiec. W ostatnim dniu
1938 r. wyjeżdża do klasztoru w holenderskim mieście Echt z nadzieją, że tam będzie
bezpieczna. Mija kilka lat. S. Teresa Benedykta zżyła się z siostrami w Echt. Czy
jednak mając żydowskie pochodzenie może uznać jakiekolwiek miejsce w Europie za
bezpieczne? Nie. 2 sierpnia 1942, wraz z wieloma niearyjskimi chrześcijanami, zostaje
odprowadzona przez Gestapo do zbiorczego obozu w Westerbork. Po 5 dniach wraz ze swą
siostrą zostaje deportowana do Oświęcimia. Tam ślad po nich ginie. Obydwie, wraz z
grupą 300 żydów - chrześcijan, zostają w Oświęcimiu zamordowane w komorze gazowej.
Ostatnie dzieło Edyty Stein pozostaje niedokończone. Jego tytuł: „Nauka
Krzyża".
*
W 1962 rozpoczyna się proces beatyfikacyjny Edyty Stein. 1 maja 1987 Jan Paweł II
ogłasza ją w Köln błogosławioną. Jak daleko sięga ludzka myśl żadna Niemka nie
została świętą. Tymczasem właśnie ona: niemiecka żydówka urodzona we Wrocławiu, w
żydowskim Dniu Pojednania, zostanie w październiku 1998, w Rzymie, wpisana w poczet
świętych i wyniesiona do chwały ołtarzy.
Inge Kowalsky
Przekł. z niem.: Bogusław Bromboszcz. Na post. artykułu z kwartalnika Betendes Gottes Volk nr 3/98, str. 14-15; w: „Vox Domini" nr 8/98, str. 15
[powrót do wykazu BIOGRAFII] [powrót do strony głównej] [mapa całej witryny] [pełna oferta książek i kaset] [nowości]
[ostatnie zmiany] [pismo "Vox Domini"] [czytelnia
on line i nie tylko] [ewangelia na niedziele i
święta] [archiwum plików 'zip'] [nasze plany] [mirror site strony polskiej Międzynarodowego Stowarzyszenia 'Prawdziwe
Życie w Bogu'] [prawdy wiary Kościoła
Katolickiego] [ciekawe linki religijne w
różnych językach] [przeszukiwanie witryny
"Vox Domini"] [e-mail] [kilka słów o Wydawnictwie]